Het belonen van fouten

I never lose; I either win or learn – Nelson Mandela
Door
Gijs Weenink
Datum

Iedereen maakt fouten. Er zijn maar weinig mensen die dit met opzet doen. Toch hebben veel mensen het gevoel dat fouten maken niet mag. Dat je op je tenen moet lopen. Misschien is het ons calvinisme, misschien heeft het te maken met boven het maaiveld uitkomen, maar de meesten van ons zijn bang voor het maken van fouten. Fouten, daar wordt je op afgerekend, dan moet je jezelf verdedigen. Het gevoel is: fouten leiden tot geldverspilling en grote problemen.

Een van de oorzaken hiervan is dat de omgeving ons hierin traint. Mensen reageren vaak op een fout alsof het iets is dat met opzet gebeurt, alsof er iets kwaadaardigs achter zit.

Het belangrijke punt dat ik wil maken is: fouten maken is niet erg. Sterker nog, als je op de goede manier met de fouten omgaat, wordt je er alleen maar sterker van.

Ik heb vroeger op de stationsfietsenstalling van Tilburg gewerkt. De eigenaar vroeg, 'Ben je eerlijk? Ja? Mooi. En wil je hier werken? Ja? Dan ben je aangenomen.' Zo ging dat. Het de eerste instructie die hij daarna gaf, was: 'Je mag hier fouten maken.'
Dat was echt héél fijn om te horen. De grap is dat je dan zó ontspannen bent, dat je juist minder fouten maakt.

Bonus uitdelen voor 'briljante mislukkingen'

De nu 82-jarige Jack Welch begon zijn carrière als leidinggevende bij General Electric destijds met een ongeluk: in 1963 sloeg een explosie het dak van zijn laboratorium weg. De financiële schade was aanzienlijk. Maar zijn leidinggevende zag in hem het talent en heeft hem gesteund. Hij dacht: als ik dit talent, dat misschien deze fout heeft gemaakt, dat ga verwijten, dan ben ik dat talent kwijt. Dan zakt hij in een put en komt hij er nooit meer uit. Jack Welch werd CEO van het bedrijf van 1981 tot 2001 en wordt gezien als een van de meest succesvolle CEO's. Een van zijn vaste regels: je moet je talenten ook beschermen.

Ander voorbeeld: een vliegtuig dat neerstort of op een andere manier kuren vertoont, wordt niet voor niets uitgebreid onderzocht en uitgekamd. Zodra de oorzaak is vastgesteld wordt daar lering uit getrokken. Die lessen worden vertaald naar nieuwe procedures, technieken en trainingen, die ervoor zorgen dat het vliegverkeer weer veiliger wordt. Natuurlijk is een vliegramp erg, maar een vliegramp die niet onderzocht zou worden zou vele malen ernstiger zijn.
In de vliegtuigindustrie is het ook gebruikelijk dat het melden van eigen fouten beloond wordt. Zo kan het probleem verholpen worden voordat er ongelukken gebeuren en kan iedereen mee-leren van de gemaakte fout.

Er bestaat geen project dat schoon door de poort gaat.

Dat geldt niet alleen voor de luchtvaart. Alle fouten die gemaakt worden op wat voor vlak dan ook, kunnen gebruikt worden om organisaties en processen beter te maken.

Ik weet van een ICT-bedrijf waar bonussen werden uitgedeeld voor 'briljante mislukkingen'. Iemand zet een project op, en het ziet er goed uit, maar aan het eind mislukt het toch. Dan krijgt de bedenker van het idee tóch een bonus, want het idee had ook kunnen slagen. En als we steeds ideeën zien mislukken en de mensen worden daar niet voor beloond, dan gaan we niets meer proberen. Het management wil met de beloning mensen blijven aansporen nieuwe ideeën te ontwikkelen.
Dit idee werkt ongeveer net als aandelen: je investeert in 20 aandelen, en één daarvan levert je mooie opbrengsten op. De andere negentien niet. Het zou zonde zijn als je het twintigste idee, de twintigste 'winst op je aandeel' niet krijgt, omdat je iedereen bang hebt gemaakt.

In projecten gaan altijd dingen fout: er bestaat geen project dat schoon door de poort gaat. Kunnen we met elkaar ruimte creëren waarbinnen we die fouten mogen maken?
Want de ervaring leert dat je dan meer plezier hebt in je werk én minder fouten maakt. Fouten zijn stepping stones voor je eigen ontwikkeling, en wie op een relaxte manier omgaat met fouten wordt vanzelf een hoogvlieger.

Ik ben benieuwd wie van mijn lezers het komende jaar de meeste fouten gaat maken.